مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی تأمین اجتماعی 1563-0781 21 2 2025 08 23 Five-Year Trend Analysis of Antibiotic Consumption Patterns in Iran (2014–2018) and Evaluation of the Economic and Policy Impacts of E-Prescribing Interventions in Reducing Watch-Group Antibiotic Use تحلیل روند پنج‌ساله الگوی مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در ایران (۱۴۰۲–۱۳۹۸) و ارزیابی اثرات اقتصادی و سیاستی مداخلات نسخه‌نویسی الکترونیک در کاهش مصرف آنتی‌بیوتیک‌های گروه تحت پایش (Watch) 13 30 253231 10.22034/qjo.2026.580244.1462 FA آزیتا نبی زاده دکتری اقتصاد و مدیریت دارو، سرپرست گروه ارزیابی فناوری سلامت و مطالعات اقتصادی مدیریتی سازمان غذا و دارو زهرا جهانگرد رفسنجانی دکتری داروسازی بالینی، دانشیار گروه داروسازی بالینی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی تهران. شهرام غفاری دکتری اقتصاد سلامت. مشاور مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی کامران اصغری رئیس اداره استانداردها، بهبود فرایندها و ارزش‌گذاری خدمات، سازمان تأمین اجتماعی. Journal Article 2025 04 03 Purpose: Inappropriate antibiotic use is a primary driver of antimicrobial resistance and rising treatment costs in health systems. The classification framework introduced by the World Health Organization serves as a policy tool emphasizing increased use of Access-group antibiotics and restricted use of high-risk Watch-group antibiotics. In Iran, comprehensive evidence on consumption trends and their economic implications—particularly from the payer’s perspective—has been limited. Method: This descriptive-analytical study with a qualitative policy-oriented approach examined the five-year trend of antibiotic consumption in Iran from 2019 to 2023 using national data. Drug utilization was analyzed based on Defined Daily Dose (DDD), Defined Daily Dose per 1,000 inhabitants per day (DID), and the WHO AWaRe classification framework. Additionally, a cross-sectional economic evaluation for the year 2023 was conducted, focusing on estimating the financial burden of Watch-group antibiotic consumption and modeling reduction scenarios. Results: Total antibiotic consumption showed an increasing trend, reaching 65.58 DID in 2023. Watch-group antibiotics accounted for the dominant share (56%) of total consumption, indicating a considerable gap from the recommended level for Access-group antibiotics. Economic analysis revealed that the cost per DID in the Watch group was approximately twice that of the Access group, creating a substantial financial disparity. Consumption reduction scenarios for Watch antibiotics demonstrated the potential for significant cost savings, even with modest adjustments. Conclusion:The current consumption pattern, based on the WHO classification framework, represents a threat to public health and the financial sustainability of the health system. The cost differential between Watch and Access antibiotics provides a clear economic rationale for revising consumption policies, and even relative adjustments in the consumption mix can lead to considerable financial savings. These findings can serve as a foundation for evidence-based policymaking aimed at managing antibiotic consumption and optimizing resource allocation within the national health system. هدف: مصرف نامناسب آنتی‌بیوتیک‌ها از عوامل اصلی تشدید مقاومت میکروبی و افزایش هزینه‌های درمان در نظام‌های سلامت است. هدف این مطالعه، تحلیل روند مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در ایران بر اساس طبقه‌بندی AWaRe طی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ و برآورد هزینه مصرف آنتی‌بیوتیک‌های گروه تحت‌پایش (Watch) در سال ۱۴۰۲ است. همچنین، مطالعه با استفاده از سناریوهای مختلف کاهش مصرف گروه تحت‌پایش، میزان صرفه‌جویی بالقوه در هزینه‌های دارویی را برآورد می‌کند. روش: این مطالعه که از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های ثانویه ملی است، روند پنج‌ساله مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در ایران طی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ بررسی شده است. مصرف داروها بر اساس شاخص‌های دوز استاندارد روزانه و دوز استاندارد روزانه به ازای 1000 نفر جمعیت در روز و چارچوب طبقه‌بندی ارائه‌شده توسط سازمان جهانی بهداشت تحلیل شده و همچنین یک ارزیابی اقتصادی مقطعی برای سال ۱۴۰۲ با تمرکز بر برآورد بار مالی مصرف آنتی‌بیوتیک‌های گروه تحت‌پایش و سناریوهای کاهش مصرف آن‌ها انجام گرفته است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد مصرف کل آنتی‌بیوتیک‌ها طی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ روندی افزایشی داشت و در سال ۱۴۰۲ به ۶۵.۵۸ DID رسید. آنتی‌بیوتیک‌های تحت‌پایش با سهم غالب ۵۶درصدی مصرف، از سطح توصیه‌شده برای دسترسی (Access) فاصله داشتند. تحلیل اقتصادی نشان داد هزینه هر DID در گروه تحت‌پایش تقریباً دو برابر گروه دسترسی است و اختلاف مالی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. سناریوهای کاهش مصرف گروه تحت‌پایش بیانگر امکان صرفه‌جویی مالی چشمگیر حتی با اصلاحات محدود بود. نتیجه‌گیری: الگوی مشاهده‌شده از منظر مدیریت مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها نامطلوب است و می‌تواند پیامدهای بالقوه بالینی و اقتصادی داشته باشد. اختلاف هزینه‌ای میان گروه تحت‌پایش و گروه دسترسی، توجیه اقتصادی روشنی برای اصلاح سیاست‌های مصرف فراهم می‌کند و حتی اصلاحات نسبی در ترکیب مصرف می‌تواند به صرفه‌جویی‌های مالی قابل‌توجهی منجر شود. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در جهت مدیریت مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و بهینه‌سازی تخصیص منابع در نظام سلامت کشور قرار گیرد.

https://qjo.ssor.ir/article_253231_d541d1fa4d8baec45d130bd51d460fa5.pdf

مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی تأمین اجتماعی 1563-0781 21 2 2025 08 23 Precautionary Saving Theory and Social Insurance: the case of Algeria نظریه پس‌انداز احتیاطی و بیمه اجتماعی: مورد الجزایر 31 60 253232 10.22034/qjo.2026.563787.1453 FA ولید مِروآنی مدیر پژوهش مرکز توسعه تحقیقات اقتصاد کاربردی الجزایر فلا جانی مهندس پشتیبانی پژوهش مرکز توسعه تحقیقات اقتصاد کاربردی الجزایر Journal Article 2025 06 01 Purpose: This study aims to empirically test the precautionary saving theory in Algeria using macroeconomic time-series data covering the period from 1974 to 2014. According to this theory, an increase in income uncertainty is expected to increase saving and reduce consumption. Method: This study adopts an applied, empirical-analytical research design. Income uncertainty was assessed using two indicators: the unemployment rate as a simple indicator and conditional variance as an advanced indicator, calculated based on the methods proposed by Hahm (1999) and Menegatti (2007, 2010). The effects of these indicators on consumption and saving were estimated using two econometric methods: two-stage least squares (2SLS) and the generalized method of moments (GMM). Results: The results show that increased income uncertainty has a positive and statistically significant effect on saving and a negative effect on consumption; therefore, the macroeconomic data for Algeria support the precautionary saving theory. In contrast, the unemployment rate had no statistically significant effect on consumption, and its effect on saving was also inconsistent with the predictions of the precautionary saving theory. The findings also show that the permanent income–life-cycle hypothesis does not adequately explain consumption behavior in Algeria, whereas the results are consistent with the Keynesian consumption theory. Social security benefits also had a positive and statistically significant effect on consumption, while social security contributions had no statistically significant effect on either consumption or saving. Conclusion:The results indicate that income uncertainty, rather than the unemployment rate, is an important factor in explaining household consumption and saving behavior in Algeria. Therefore, reducing income uncertainty by strengthening social security and insurance coverage and providing appropriate incentives for participation in pension schemes may help reduce the need for precautionary saving and strengthen long-term saving. These findings may also contribute to a better understanding of certain economic phenomena in Algeria, including the low participation of workers in the pension system. هدف: هدف این پژوهش آزمون تجربی نظریه پس‌انداز احتیاطی در اقتصاد الجزایر با استفاده از داده‌های کلان سری زمانی طی سال‌های ۱۹۷۴ تا ۲۰۱۴ است. بر اساس این نظریه، افزایش عدم‌قطعیت درآمد باید باعث افزایش پس‌انداز و کاهش مصرف شود. روش: روش پژوهش از نوع کاربردی و تجربی- تحلیلی است. داده‌ها با استفاده از دو شاخص برای سنجش عدم‌قطعیت درآمد تحلیل شدند: شاخص ساده نرخ بیکاری و شاخص پیشرفته واریانس شرطی، که با روش‌های ارائه‌شده توسط هام (۱۹۹۹) و منگاتی (۲۰۰۷، ۲۰۱۰) محاسبه شده است. تأثیر این شاخص‌ها بر مصرف و پس‌انداز با استفاده از دو روش اقتصادسنجی حداقل مربعات دو مرحله‌ای (SLS2) و روش عمومی گشتاورها (GMM) برآورد شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که افزایش عدم‌قطعیت درآمد اثر مثبت و معناداری بر پس‌انداز و اثر منفی بر مصرف دارد؛ بنابراین، داده‌های کلان الجزایر، نظریه پس‌انداز احتیاطی را تأیید می‌کنند. در مقابل، نرخ بیکاری اثر معناداری بر مصرف نداشت و اثر آن بر پس‌انداز نیز با پیش‌بینی‌های نظریه پس‌انداز احتیاطی سازگار نبود. همچنین، یافته‌ها نشان داد که فرضیه درآمد دائمی–چرخه زندگی توان تبیین رفتار مصرفی در اقتصاد الجزایر را ندارد، درحالی‌که نتایج با نظریه مصرف کینزی سازگار بود. مزایای تأمین اجتماعی نیز اثر مثبت و معناداری بر مصرف داشت، اما حق‌بیمه‌های تأمین اجتماعی اثر معناداری بر مصرف و پس‌انداز نشان ندادند. نتیجه‌گیری:‌ نتایج نشان می‌دهد که عدم‌قطعیت درآمد، بیش از نرخ بیکاری، عامل مهمی در تبیین رفتار مصرف و پس‌انداز خانوارها در اقتصاد الجزایر است. ازاین‌رو، کاهش عدم‌قطعیت درآمدی از طریق تقویت پوشش‌های تأمین اجتماعی و بیمه‌ای و ایجاد مشوق‌های مناسب برای مشارکت در نظام‌های بازنشستگی می‌تواند به کاهش نیاز به پس‌انداز احتیاطی و تقویت پس‌اندازهای بلندمدت کمک کند.این یافته‌ها می‌تواند به درک بهتر برخی پدیده‌های اقتصادی الجزایر از جمله مشارکت پایین کارگران در نظام بازنشستگی کمک کند.

https://qjo.ssor.ir/article_253232_d1b9ea905b4d62b83080ab2361c307d2.pdf

مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی تأمین اجتماعی 1563-0781 21 2 2025 08 23 Challenges and Civil Liability Arising from the Termination of Workers’ Health Coverage Due to Insurance Omissions چالش‌ها و مسئولیت مدنی ناشی از قطع حمایت‌های درمانی کارگر در اثر ترک فعل بیمه‌ای 61 80 253234 10.22034/qjo.2026.528859.1440 FA حمید افکار استادیار گروه حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Journal Article 2025 04 30 Purpose: This study aims to elucidate the legal foundations and conditions for establishing civil liability arising from the suspension or actual discontinuation of workers’ healthcare services as a result of insurance-related omissions. The central issue is that, notwithstanding Article 36 of the Social Security Act, which expressly provides for the continuation of the Social Security Organization’s obligations even in cases where the employer fails to pay insurance contributions, a worker’s access to healthcare services may, in certain circumstances, be temporarily suspended due to administrative and operational disruptions or failure to fulfill insurance-related obligations. Method: This study employs a descriptive–analytical approach based on library research. Relevant laws and regulations, particularly the Social Security Act, were analyzed, and selected landmark judgments of the courts and the Administrative Justice Court were examined. In addition, a comparative analysis of the approaches adopted by several legal systems regarding the continuity of healthcare coverage was conducted to strengthen the analysis. Findings: The findings indicate that, although an employer’s failure to pay insurance contributions does not, as a matter of law, extinguish the Social Security Organization’s obligations toward the insured person, the actual suspension or discontinuation of healthcare services may nevertheless occur as a result of the employer’s omission, operational and systemic deficiencies within the Social Security Organization, or, in exceptional cases, the worker’s own conduct or negligence. The civil liability of each of these parties may arise upon establishment of the requisite elements of liability, including fault, occurrence of damage, and a causal relationship. Furthermore, the absence of an insurance grace period, the lack of an active notification system, and weaknesses in supervisory mechanisms were identified as among the most significant operational gaps contributing to the occurrence of such harm. Conclusion:The findings demonstrate that ensuring the effective continuity of healthcare services requires reforming operational mechanisms and strengthening legal protections for insured persons. Establishing an insurance grace period, implementing a preventive notification system, enhancing the Social Security Organization’s operational infrastructure, strengthening supervision over employers’ compliance with their insurance obligations, and providing effective enforcement mechanisms are among the most important proposed measures for reducing instances of healthcare service discontinuation and ensuring effective protection of workers’ fundamental rights. هدف: این پژوهش با هدف تبیین مبانی و شرایط تحقق مسئولیت مدنی ناشی از تعلیق یا قطع عملی خدمات درمانی کارگران در اثر ترک فعل‌های بیمه‌ای انجام شده است. مسئله اصلی آن است که با وجود تصریح ماده 36 قانون تأمین اجتماعی مبنی بر استمرار تعهدات سازمان حتی در صورت عدم پرداخت حق‌بیمه توسط کارفرما، در برخی موارد به‌دلیل اختلالات اجرایی یا عدم انجام تکالیف بیمه‌ای، دسترسی کارگر به خدمات درمانی به‌طور موقت متوقف می‌شود. روش: پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. در این راستا، قوانین و مقررات مرتبط، به‌ویژه قانون تأمین اجتماعی مورد تحلیل قرار گرفته و برخی آرای شاخص محاکم و دیوان عدالت اداری نیز بررسی شده است. همچنین برای تقویت تحلیل، مطالعه‌ای تطبیقی نسبت به رویکرد چند نظام حقوقی در خصوص استمرار پوشش درمانی صورت گرفته است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه عدم پرداخت حق‌بیمه از سوی کارفرما در سطح هنجاری موجب سقوط تعهدات سازمان تأمین اجتماعی نسبت به بیمه‌شده نمی‌شود، اما در عمل قطع یا تعلیق خدمات درمانی ممکن است بر اثر ترک فعل کارفرما، اشکالات اجرایی و سیستمی سازمان تأمین اجتماعی یا در موارد استثنایی رفتار و تقصیر خود کارگر رخ دهد. مسئولیت مدنی هر یک از این اشخاص با احراز ارکان مسئولیت، شامل تقصیر، ورود زیان و رابطه سببیت، قابل تحقق است. همچنین، فقدان دوره تنفس بیمه‌ای، نبود نظام اطلاع‌رسانی فعال و ضعف سازوکارهای نظارتی از مهم‌ترین خلأهای اجرایی مؤثر در بروز این آسیب‌ها شناخته شد. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که تضمین استمرار واقعی خدمات درمانی مستلزم اصلاح سازوکارهای اجرایی و تقویت حمایت‌های حقوقی از بیمه‌شدگان است. ایجاد دوره تنفس بیمه‌ای، استقرار نظام اطلاع‌رسانی پیشگیرانه، ارتقای زیرساخت‌های اجرایی سازمان تأمین اجتماعی، تشدید نظارت بر ایفای تعهدات بیمه‌ای کارفرمایان و پیش‌بینی ضمانت ‌اجراهای مؤثر، از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی برای کاهش موارد قطع خدمات درمانی و حمایت مؤثر از حقوق بنیادین کارگران به‌شمار می‌رود.

https://qjo.ssor.ir/article_253234_eac2e1281daa55e8303d234ad31b6fde.pdf

مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی تأمین اجتماعی 1563-0781 21 2 2025 08 23 Identifying Evaluation of Poverty Alleviation Policies and Programs in Iran Since the Islamic Revolution تدوین ارزیابی سیاست‌ها و طرح‌های فقرزدایی پس از انقلاب اسلامی 81 114 253233 10.22034/qjo.2026.545553.1445 FA مرضیه محمدی نیا عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد، گروه علوم اجتماعی 0009-0006-1961-7264 Journal Article 2025 04 29 Purpose: Poverty is one of the most significant social and economic challenges, exerting profound impacts on individuals’ quality of life, health, employment, and social participation. Since the Islamic Revolution, various poverty alleviation policies and programs have been implemented in Iran. This study aimed to evaluate these policies and programs and to examine the major challenges and limitations affecting their implementation. Method: This qualitative study employed a documentary research design. Data were collected through a systematic review of the Five-Year National Development Plans, relevant laws and policy documents, programs and reports of the State Welfare Organization and the Imam Khomeini Relief Foundation (IKRF), the 2022 national budget law, and other official documents related to poverty alleviation. Data were analyzed using directed qualitative content analysis based on the study’s conceptual framework. Findings: The findings showed that, despite the continued emphasis of upstream policy documents and development plans on reducing poverty and inequality, poverty alleviation policies have lacked sufficient coherence and effectiveness. In five of the six development plans examined, no clear and coherent definition of poverty or indicators for measuring it was provided. Moreover, the multiplicity and overlapping responsibilities of institutions, the absence of a national coordinating authority, the predominance of a welfare-oriented approach over empowerment, weaknesses in identifying and targeting poor groups, and shortcomings in monitoring and evaluation mechanisms were among the major challenges facing poverty alleviation policies. An examination of the budget and social protection programs also showed that a substantial share of support resources was allocated to cash transfers, while the share devoted to empowerment programs remained limited. In addition, the economic indicators examined, including economic growth, per capita income, inflation, and inequality, indicated a considerable gap between some of the stated objectives and their actual achievementright. Conclusion: Overall, the limited effectiveness of poverty alleviation policies in Iran can be attributed not merely to a lack of support programs, but rather to the absence of a unified and multidimensional definition of poverty, the fragmentation and lack of coordination among policies and responsible institutions, weaknesses in targeting social assistance, the predominance of welfare-oriented approaches over empowerment, and shortcomings in the processes of planning, implementation, monitoring, and evaluation. Enhancing the effectiveness of poverty alleviation policies therefore requires establishing a coherent framework for defining and measuring poverty, creating a national coordination mechanism, improving the targeting of social assistance, strengthening empowerment programs, and reforming policy monitoring and evaluation systems. هدف: فقر یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجتماعی و اقتصادی است که پیامدهای گسترده‌ای بر کیفیت زندگی، سلامت، اشتغال و مشارکت اجتماعی افراد دارد. با‌توجه‌به اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های متعدد فقر‌زدایی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این پژوهش با هدف بررسی و ارزیابی سیاست‌ها و طرح‌های فقرزدایی در ایران و تحلیل چالش‌ها و محدودیت‌های اجرای آن‌ها انجام شده است. روش: پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مطالعه اسنادی ـ کتابخانه‌ای انجام شده و داده‌ها از طریق بررسی برنامه‌های پنج‌ساله توسعه، قوانین و اسناد مرتبط، برنامه‌ها و گزارش‌های سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی(ره)، قانون بودجه سال ۱۴۰۱ و سایر اسناد معتبر گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار و بر پایه چارچوب نظری پژوهش انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که با وجود تأکید مستمر اسناد بالادستی و برنامه‌های توسعه بر کاهش فقر و نابرابری، سیاست‌های فقرزدایی از انسجام و اثربخشی کافی برخوردار نبوده‌اند. در پنج برنامه از شش برنامه توسعه بررسی‌شده، تعریف مشخص و منسجمی از فقر و شاخص‌های سنجش آن ارائه نشده است. همچنین، تعدد و همپوشانی نهادهای متولی، فقدان مرجع ملی و هماهنگ‌کننده، غلبه رویکرد حمایتی بر توانمندسازی، ضعف در شناسایی و هدفمندسازی گروه‌های فقیر و کاستی‌های نظام نظارت و ارزیابی از مهم‌ترین چالش‌های سیاست‌های فقرزدایی بوده است. بررسی بودجه و برنامه‌های حمایتی نیز نشان داد که بخش عمده منابع حمایتی به پرداخت‌های نقدی اختصاص یافته و سهم برنامه‌های توانمندسازی محدود بوده است. افزون بر این، شاخص‌های اقتصادی بررسی‌شده، از جمله رشد اقتصادی، درآمد سرانه، تورم و نابرابری، بیانگر فاصله قابل توجه میان برخی اهداف پیش‌بینی‌شده و عملکرد تحقق‌یافته است. نتیجه‌گیری:‌ بر اساس یافته‌ها عدم توفیق سیاست‌های فقرزدایی در ایران بیش از آنکه صرفاً ناشی از کمبود برنامه‌های حمایتی باشد، به فقدان تعریف واحد و چندبعدی از فقر، پراکندگی و ناهماهنگی سیاست‌ها و نهادهای متولی، ضعف هدفمندسازی حمایت‌ها، غلبه رویکردهای حمایتی بر توانمندسازی و مشکلات فرایند برنامه‌ریزی، اجرا، نظارت و ارزیابی بازمی‌گردد. بنابراین، افزایش اثربخشی سیاست‌های فقرزدایی مستلزم استقرار چارچوبی منسجم برای تعریف و سنجش فقر، ایجاد سازوکار هماهنگی ملی، هدفمندکردن حمایت‌ها، تقویت برنامه‌های توانمندسازی و اصلاح نظام پایش و ارزیابی سیاست‌ها است.

https://qjo.ssor.ir/article_253233_9e0d45101f5277412cc7710f0531dac8.pdf

مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی تأمین اجتماعی 1563-0781 21 2 2025 08 23 Providing a Model for AI Centered Policy Implementation in the Central Branch of the Social Security Organization of Khuzestan Province Using Thematic Analysis تدوین مدل آمادگی برای کاربرد هوش مصنوعی در فرایند خط‌مشی‌گذاری در سازمان تأمین اجتماعی استان خوزستان 115 139 253235 10.22034/qjo.2026.575789.1459 FA میثم داودی گروه مدیریت دولتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0009-0002-6696-4497 سید احسان ظهوری گروه مدیریت دولتی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران 0009-0000-0402-1093 بهرام علیشیری گروه مدیریت دولتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-6485-1360 Journal Article 2025 04 25 Purpose: The rapid evolution of technology and the expanding applications of artificial intelligence (AI) have heightened the need to reconsider organizational policy-making approaches. As one of the country’s principal service-providing institutions, the Social Security Organization requires an innovative model to ensure effective policy implementation and improved efficiency. This study aimed to design a model for AI-centered policy implementation in the Central Branch of the Social Security Organization of Khuzestan Province. Method: Employing a qualitative and applied research design, the study utilized thematic analysis based on Braun and Clarke’s six-step framework. The statistical population included university faculty members and organizational managers. Data were collected through 15 semi structured interviews using purposive sampling until theoretical saturation was achieved. To ensure validity and reliability, the findings were confirmed through participant validation. Data analysis with MAXQDA software. Findings: The analysis of data obtained from 15 semi-structured interviews with experts led to the identification of 20 basic themes, 10 organizing themes, and one overarching theme, entitled Readiness for the Application of Artificial Intelligence in the Policy-Making Process. The findings indicate that organizational readiness for the adoption of artificial intelligence is a multidimensional construct encompassing information technology and artificial intelligence infrastructure, organizational structure and roles, human resource capacity building and development, data and information management, continuous monitoring, evaluation and improvement, risk and challenge management, legal and regulatory frameworks, social ethics and governance, stakeholder collaboration and engagement, and AI-enabled policy-making processes. The thematic network further revealed that organizational readiness depends on the interaction and integration of these dimensions, and that no single dimension alone is sufficient to ensure the effective implementation of artificial intelligence in the policy-making process. Conclusion:The findings demonstrate that readiness for the application of artificial intelligence in the policy-making process of the Social Security Organization extends beyond the provision of technological infrastructure and requires the alignment of technological, organizational, human, data, legal, ethical, and managerial capacities. Accordingly, the proposed conceptual model provides a comprehensive framework for assessing organizational readiness and guiding the gradual and effective implementation of artificial intelligence in policy-making processes. The model also offers a practical basis for improving evidence-informed decision-making, strengthening data-driven governance, and enhancing the effectiveness of policy-making within the Social Security Organization. هدف: تحولات شتابان فنّاوری و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، ضرورت بازاندیشی در فرایندهای تصمیم‌گیری و خط‌مشی‌گذاری سازمانی را دوچندان کرده است. در این میان، بهره‌گیری اثربخش از هوش مصنوعی در فرایند خط‌مشی‌گذاری، مستلزم وجود مجموعه‌ای از آمادگی‌های فنّاورانه، انسانی، ساختاری، داده‌ای و نهادی است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل آمادگی برای کاربرد هوش مصنوعی در فرایند خط‌مشی‌گذاری در سازمان تأمین اجتماعی استان خوزستان انجام شد. روش: این پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و از حیث هدف، اکتشافی-توسعه‌ای است و با استفاده از روش تحلیل مضمون بر اساس رویکرد شش‌مرحله‌ای براون و کلارک انجام گرفت. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل اعضای هیئت ‌علمی و مدیران دارای تجربه و شناخت مرتبط با حوزه خط‌مشی‌گذاری، مدیریت و فنّاوری است. داده‌ها از طریق ۱۵ مصاحبه نیمه ساختاریافته و با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری شد. برای تأمین اعتبار یافته‌ها، از بازبینی مشارکت‌کنندگان استفاده شد و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA انجام گرفت. یافته‌ها: تحلیل داده‌های حاصل از ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان، به شناسایی ۲۰ مضمون پایه، ۱۰ مضمون سازمان‌دهنده و یک مضمون فراگیر با عنوان «آمادگی برای کاربرد هوش مصنوعی در فرایند خط‌مشی‌گذاری» منجر شد. یافته‌ها نشان داد آمادگی سازمان برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی، پدیده‌ای چندبعدی است که در قالب مؤلفه‌های زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و و هوش مصنوعی، ساختار سازمانی و نقش‌ها، توانمندسازی و توسعه منابع انسانی، مدیریت داده و اطلاعات، پایش، ارزیابی و بهبود مستمر، مدیریت ریسک و چالش‌ها، چارچوب‌های قانونی و مقرراتی، اخلاق اجتماعی و حکمرانی، همکاری و تعامل با ذی‌نفعان و فرایندهای خط‌مشی‌گذاری مبتنی بر هوش مصنوعی تبیین می‌شود. شبکه مضامین استخراج‌شده نشان داد تحقق آمادگی سازمانی مستلزم تعامل و هم‌افزایی این مؤلفه‌ها است و هیچ‌یک از ابعاد به‌تنهایی نمی‌تواند زمینه استقرار اثربخش هوش مصنوعی در فرایند خط‌مشی‌گذاری را فراهم کند. نتیجه‌گیری:‌ نتایج پژوهش نشان داد آمادگی برای کاربرد هوش مصنوعی در فرایند خط‌مشی‌گذاری سازمان تأمین اجتماعی، صرفاً به فراهم‌سازی زیرساخت‌های فناورانه محدود نیست، بلکه مستلزم ایجاد هماهنگی میان ظرفیت‌های فناورانه، ساختاری، انسانی، داده‌ای، حقوقی، اخلاقی و مدیریتی است. بر این اساس، مدل مفهومی تدوین‌شده با تبیین ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر آمادگی سازمان، چارچوبی جامع برای ارزیابی وضعیت موجود و برنامه‌ریزی جهت استقرار تدریجی و اثربخش هوش مصنوعی در فرایند خط‌مشی‌گذاری فراهم می‌کند و می‌تواند مبنایی برای ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، بهبود حکمرانی داده‌محور و افزایش اثربخشی سیاست‌گذاری در سازمان تأمین اجتماعی باشد.

https://qjo.ssor.ir/article_253235_2f56684b135560a0eff324abb9eb51a1.pdf

مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی تأمین اجتماعی 1563-0781 21 2 2025 08 23 Identifying Insurance Challenges of Older Adults Covered by the Social Security Organization شناسایی چالش‌های بیمه‌ای سالمندان تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی 141 166 253236 10.22034/qjo.2026.582212.1463 FA شیوا پروائی استادیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران Journal Article 2025 05 22 Purpose: This study aims to identify the insurance challenges faced by retired or pensioner older adults covered by the Social Security Organization in accessing healthcare services. Method: This study employed a qualitative approach using thematic analysis. Data were collected through semi-structured individual and group interviews with 65 retirees and pension beneficiaries aged 60 and over covered by the Social Security Organization. Participants had received healthcare services from the Organization’s medical facilities within the preceding year. Sampling was conducted using a combination of maximum variation sampling and theoretical sampling, and data collection continued until conceptual saturation was reached. Findings: The insurance challenges of older adults were identified in four organizing themes: inefficiency of the insurance system, limitations of insurance coverage, the appointment scheduling crisis and waiting time, and financial pressures on patients and their families. The key theme governing the findings is the systemic gap between insurance commitments and executive capacity, which manifests at three levels: the coverage gap (lack of effective coverage for dental services, physiotherapy, assistive medical devices, and home nursing care), the access gap (defective appointment scheduling and complex bureaucracy), and the financial gap (heavy out-of-pocket payments and financial pressure on older adults and their families). Conclusion: Retired older adults face several forms of structural exclusion: treatment exclusion, equipment exclusion, and care exclusion. The lack of long-term care insurance and coverage for home nursing care has placed the entire burden of caring for older adults squarely on families. In the current system, health is not a citizenship right but rather a class privilege. Under these circumstances, instead of acting as a safety net, the insurance system itself becomes a reproducer of inequality and a destroyer of social capital. Reforming this situation requires a fundamental redesign of the insurance system based on expanding coverage for the basic needs of older adulthood, reducing out-of-pocket payments, and redefining health as a universal right. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی چالش‌های بیمه‌ای سالمندان بازنشسته یا مستمری‌بگیر تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی در استفاده از خدمات درمانی انجام شده است. روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ ساختاریافته فردی و گروهی با ۶۵ نفر از بازنشستگان و مستمری‌بگیران ۶۰ سال و بالاتر تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی گردآوری شد. مشارکت‌کنندگان طی یک سال اخیر از مراکز درمانی این سازمان خدمات درمانی دریافت کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت ترکیبی از نمونه‌گیری با حداکثر تنوع و نمونه‌گیری نظری انجام شد و فرایند گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع مفهومی ادامه یافت. یافته‌ها: چالش‌های بیمه‌ای سالمندان در چهار مضمون سازمان‌دهنده شامل ناکارآمدی سیستم بیمه‌ای، محدودیت‌های پوشش بیمه‌ای، بحران نوبت‌دهی و زمان انتظار، فشارهای مالی بر بیماران و خانواده شناسایی شد. مضمون کلیدی حاکم بر یافته‌ها «شکاف سیستمی میان تعهدات بیمه‌ای و توان اجرایی» است که در سه سطح شکاف پوشش (عدم پوشش مؤثر خدمات دندانپزشکی، فیزیوتراپی، تجهیزات کمک پزشکی و پرستاری در منزل)، شکاف دسترسی (نوبت‌دهی معیوب و بوروکراسی پیچیده) و شکاف مالی (پرداخت سنگین از جیب و فشار مالی بر سالمندان و خانواده‌‌‌ها) خود را نشان می‌دهد. نتیجه‌گیری: سالمندان بازنشسته با چند نوع طرد ساختاری مواجه‌اند: طرد درمانی، طرد تجهیزاتی و طرد مراقبتی. فقدان بیمه مراقبت طولانی‌‌‌مدت و پوشش پرستاری در منزل، بخش قابل توجهی از بار مراقبت از سالمندان را به خانواده‌ها منتقل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد محدودیت‌های بیمه‌ای و پرداخت‌های مستقیم می‌تواند به تشدید نابرابری در دسترسی سالمندان به خدمات سلامت منجر شود. این شرایط می‌تواند به تشدید نابرابری در دسترسی به خدمات سلامت و کاهش اعتماد سالمندان به نظام بیمه‌ای منجر شود اصلاح این وضعیت نیازمند بازطراحی بنیادین نظام بیمه‌ای بر اساس گسترش پوشش نیازهای اساسی سالمندی، کاهش سهم پرداخت از جیب و بازتعریف سلامت به عنوان حقی همگانی است.

https://qjo.ssor.ir/article_253236_4cfc638d22946472d979a0089ed8de1c.pdf