https://qjo.ssor.ir/ تأمین اجتماعی fa daily 1 Sat, 21 Dec 2024 00:00:00 +0330 Sat, 21 Dec 2024 00:00:00 +0330 https://qjo.ssor.ir/article_238919.html هدف: این پژوهش با بهره‌گیری از متن‌کاوی و هوش مصنوعی به شناسایی و دسته‌بندی چالش‌های نظام رفاه و تأمین اجتماعی ایران می‌پردازد تا مبنایی برای سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد فراهم سازد. روش: این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی-تحلیلی و تحلیل اسنادی انجام شده است. داده‌ها پس از پیش‌پردازش، با استفاده از روش‌های پردازش زبان طبیعی و مدل‌سازی موضوعی مبتنی بر تبدیلگرهای زبانی تحلیل شده‌اند. همچنین تحلیل توالی‌های پرتکرار واژگانی (N-gram) به‌منظور شناسایی مفاهیم و دغدغه‌های محوری متون انجام گرفته است. یافته‌ها: نتایج تحلیل‌ها منجر به شناسایی یازده چالش عمده در ابعاد حکمرانی، تحول دیجیتال، پایداری مالی صندوق‌ها، عدالت اجتماعی و تحولات جمعیت‌شناختی شد. برای هر خوشه موضوعی، مجموعه‌ای از راهکارهای سیاستی شامل ایجاد نهاد تنظیم‌گر واحد، توسعه پایگاه داده‌های یکپارچه و استقرار سامانه‌های نظارت هوشمند پیشنهاد گردید. افزون بر این، نتایج تحلیل واژگانی نشان داد مضامینی چون «سند چشم‌انداز»، «محرومیت چندبُعدی» و «توزیع هدفمند منابع» بیشترین بسامد را داشته و با یافته‌های موضوع‌کاوی هم‌راستا هستند. بر پایه تجارب بین‌المللی نیز، سناریوهای آینده و نقشه راه اجرایی برای تقویت نظام رفاه ایران ترسیم شد. نتیجه‌گیری:‌ به‌کارگیری روش‌های متن‌کاوی مبتنی بر هوش مصنوعی، امکان شناسایی دقیق خلأهای ساختاری و تعیین اولویت‌های سیاستی در نظام رفاه و تأمین اجتماعی ایران را فراهم ساخته است. بر اساس یافته‌ها، استقرار حکمرانی داده، تقویت زیرساخت‌های نظارت هوشمند و طراحی برنامه‌های بین‌النسلی از مهم‌ترین راهبردهای دستیابی به پایداری مالی و ارتقای عدالت اجتماعی به‌شمار می‌روند. https://qjo.ssor.ir/article_238920.html هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر میانجی حمایت سازمانی ادراک‌شده در رابطه بین سکوت سازمانی و تعهد سازمانی صورت گرفت.روش: این پژوهش از نوع کاربردی و روش آن توصیفی-پیمایشی است و جامعه آماری شامل کلیه کارکنان شعبه یک سازمان تأمین اجتماعی مشهد است که 60 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌های استاندارد سکوت سازمانی، تعهد سازمانی و حمایت سازمانی ادراک‌شده جمع‌آوری شد. روایی و پایایی ابزارها تأیید شد و داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج پژوهش حاکی از تأثیر معکوس و معنادار سکوت سازمانی بر حمایت سازمانی ادراک‌شده با ضریب مسیر (0.87) و تأثیر معکوس و معنادار سکوت سازمانی بر تعهد سازمانی با ضریب مسیر (0.76-) است. با‌توجه‌به تأیید اثر سکوت سازمانی بر حمایت سازمانی ادراک‌شده و همچنین حمایت سازمانی ادراک‌شده بر تعهد سازمانی می‌توان گفت حمایت سازمانی ادراک‌شده، رابطه سکوت سازمانی و تعهد سازمانی (اثر غیرمستقیم 0.24-) را میانجی‌گری می‌نماید. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد کاهش سکوت سازمانی و افزایش حمایت سازمانی ادراک‌شده می‌تواند به تقویت تعهد سازمانی کارکنان منجر شود https://qjo.ssor.ir/article_238922.html هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی رضایت مشتریان سازمان تأمین اجتماعی استان مرکزی از کیفیت خدمات الکترونیک انجام شد.روش: نوع پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی - پیمایشی است. داده‌ها از طریق روش‌های اسنادی و میدانی گردآوری شد و پرسش‌نامه استاندارد به‌عنوان ابزار اصلی تحقیق مورد استفاده قرار گرفت. جامعه آماری شامل تمامی بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی استان مرکزی بود که از خدمات الکترونیک استفاده می‌کردند و حجم نمونه 235 نفر که از طریق نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شد. پایایی ابزار پژوهش با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در نرم‌افزار spss تأیید شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین ادراکات مشتریان از کیفیت خدمات الکترونیک در برخی ابعاد کمتر و در برخی دیگر بالاتر از انتظارات آن‌ها بود. به طور خاص، شکاف معناداری بین انتظارات و ادراکات مشتریان در ابعاد فیزیکی، قابلیت اعتماد، پاسخگویی، تضمین و همدلی مشاهده شد. همچنین، همبستگی بین انتظارات و ادراکات در تمامی ابعاد ضعیف تا متوسط بود، که نشان‌دهنده عدم تطابق کامل خدمات ارائه شده با انتظارات مشتریان است. این اختلافات می‌تواند بر رضایت و وفاداری مشتریان تأثیر منفی بگذارد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که مدیران سازمان باید با بهره‌گیری از راهکارهای عملیاتی و ابزارهای نوین مدیریتی، شکاف بین انتظارات و ادراکات مشتریان را کاهش دهند تا کیفیت خدمات ارتقا یابد و اعتماد و رضایت مشتریان تقویت شود. https://qjo.ssor.ir/article_238923.html هدف: هدف این پژوهش تحلیل چالش‌های حقوقی و اجرایی فرایند تشخیص بیکاری ارادی و غیرارادی در نظام بیمه بیکاری ایران از منظر سازمان تأمین اجتماعی و ارائه راهکارهای مبتنی‌بر شواهد با بهره‌گیری از مطالعه تطبیقی است.روش: روش پژوهش، ترکیبی (کمی و کیفی) شامل بررسی انتقادی قوانین و آیین‌نامه‌ها، تحلیل آماری 20،000 پرونده درخواست بیمه بیکاری در سازمان تأمین اجتماعی طی سال‌های 1395 تا 1403 با استفاده از آمار توصیفی، و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق با 12 نفر از متخصصان کلیدی و تحلیل محتوای کیفی متعارف می‌باشد؛ همچنین، مطالعه تطبیقی کیفی فرایند تشخیص بیکاری ارادی و غیرارادی در هفت کشور منتخب (آلمان، کانادا، استرالیا، فرانسه، ترکیه، کره جنوبی، ژاپن) با استفاده از منابع ثانویه معتبر انجام شده است.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهند که ضعف‌های مبنایی و ابهامات تفسیری در تعاریف قانونی (به‌ویژه مصادیق «بدون میل و اراده»)، دشواری اثبات غیرارادی بودن بر عهده بیمه‌شده، و موانع اجرایی ساختاری و عملیاتی (پراکندگی و عدم یکپارچگی سامانه‌های اطلاعاتی، بوروکراسی و طولانی بودن فرایندهای رسیدگی، محدودیت کارگشایی بازرسی تحقیقی در شرایط عدم همکاری کارفرما، و کمبود و نیاز به توانمندسازی نیروی انسانی متخصص) در فرایند تشخیص بیکاری ارادی و غیر ارادی مشهود است. در مقابل، تجربیات کشورهایی مانند کانادا و استرالیا اثربخشی استفاده از کدهای استاندارد و الزام‌آور پایان همکاری برای کارفرما و سامانه‌های یکپارچه دیجیتال در افزایش سرعت، دقت و شفافیت تشخیص را نمایان می‌سازد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از ضرورت اصلاحات ساختاری و بنیادین در آیین‌نامه اجرایی (شفاف‌سازی تعاریف و مصادیق)، بازطراحی فرایندهای اجرایی با رویکرد حذف بوروکراسی، توسعه و استقرار سامانه تصمیم‌یار دیجیتال یکپارچه و هوشمند با قابلیت تبادل اطلاعات برخط، استانداردسازی جامع دلایل و فرایندهای گزارش‌دهی خاتمه کار با محوریت مسئولیت‌پذیری کارفرما، و تقویت کمی و کیفی توانمندی نیروی انسانی از طریق جذب و آموزش مستمر است. اجرای این راهکارها به بهبود چشمگیر کارایی، سرعت، دقت، شفافیت و عدالت در فرایند تشخیص کمک کرده و ضمن افزایش رضایت‌مندی بیمه‌شدگان، به پایداری مالی صندوق بیمه بیکاری نیز یاری می‌رساند. https://qjo.ssor.ir/article_238926.html هدف: بیماری‌های غیرواگیر به‌ویژه دیابت و پرفشاری خون سهم بالایی از بار بیماری‌ها و هزینه‌های نظام سلامت را به خود اختصاص می‌دهند. در ایران، به‌منظور کنترل هزینه‌ها و ارتقای دسترسی بیماران به دارو، طرح ملی دارویار از سال 1400 اجرا شد. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر اجرای این طرح بر الگوی مصرف و هزینه دارو در بیماران مبتلا به دیابت و پرفشاری خون در بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد. روش: این پژوهش به‌صورت مقطعی در سال‌های 1400 تا 1403 انجام گردید. داده‌ها از دو منبع گردآوری شد: نخست، پرونده‌های دارویی بیماران جهت استخراج اطلاعات مربوط به تعداد اقلام تجویزی، نوع دارو (ژنریک/برند)، هزینه کل داروها و میزان پرداخت از جیب؛ دوم، پرسشنامه محقق‌ساخته شامل سؤالاتی درباره دسترسی به دارو، پایبندی به درمان، رضایت از بیمه و نگرش به داروهای معادل. روایی محتوایی پرسشنامه توسط گروه متخصصان و پایایی آن با آلفای کرونباخ (α=0.83) تأیید شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری t زوجی، آنالیز واریانس تکراری و آزمون کای‌دو در نرم‌افزار تحلیل گردید.یافته‌ها: اجرای طرح دارویار منجر به کاهش میانگین تعداد اقلام تجویزی از 4.7 به 3.9 (p<0.01)، افزایش سهم داروهای ژنریک از 58% به 74% (p<0.001)، کاهش میانگین هزینه ماهانه دارو از 1,250,000 ریال به 830,000 ریال (p<0.01) و کاهش سهم پرداخت از جیب بیماران از 43% به 29%  (p<0.001) شد. در بیماران دیابتی، کاهش هزینه عمدتاً ناشی از جایگزینی انسولین‌های برند با ژنریک‌های داخلی و افزایش مصرف متفورمین بود. در بیماران پرفشاری خون نیز کاهش هزینه داروهای ضد فشارخون وارداتی و جایگزینی با ژنریک‌های ایرانی مشاهده شد. با این حال، 46٪ بیماران همچنان مشکلاتی در دسترسی به دارو گزارش کردند و 39٪ نگرانی از کیفیت یا اثربخشی داروهای معادل داشتند.  نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد طرح دارویار توانسته است بهبود معناداری در کاهش هزینه‌های دارویی و افزایش سهم داروهای ژنریک ایجاد کند، اما چالش‌هایی مانند توقف مصرف دارو، نارضایتی نسبی بیمه و نگرانی از کیفیت داروهای معادل باقی مانده است. برای ارتقای اثربخشی طرح، علاوه بر مداخلات مالی، توجه به آموزش بیماران، تقویت حمایت بیمه‌ای و پایش کیفیت داروهای ژنریک ضروری است. https://qjo.ssor.ir/article_238930.html هدف: گونه‌شناسی نظام‌های سلامت ابزاری مهم برای تحلیل تفاوت‌های ساختاری و عملکردی نظام‌های بهداشتی کشورهاست. با وجود مطالعات گسترده در این حوزه، منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (منا) تاکنون کمتر مورد توجه پژوهش‌های گونه‌شناسانه قرارگرفته است. هدف این پژوهش، دسته‌بندی نظام‌های سلامت کشورهای منطقه منا بر اساس شاخص‌های کلیدی سلامت و بررسی جایگاه ایران در این چهارچوب است.  روش: این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و برای تحلیل داده‌ها از روش خوشه‌بندی K-Means به‌عنوان یکی از تکنیک‌های یادگیری ماشینی بدون نظارت استفاده شده است. جامعه آماری شامل 24 کشور منطقه منا است و تحلیل‌ها بر اساس 10 شاخص کمی نظام سلامت شامل شاخص‌های مالی، ساختاری، نهادی و پیامدی انجام شده است. یافته‌ها: نتایج خوشه‌بندی نشان داد که کشورهای مورد بررسی به چهار دسته کلی تقسیم می‌شوند: کشورهای پیشرفته با سیستم‌های بهداشتی قوی و شاخص‌های سلامت عالی (مالت و اسرائیل)،کشورهای ثروتمند با شاخص‌های سلامت بالا (بحرین، قطر، عمان، کویت، عربستان سعودی و امارات)، کشورهای درحال‌توسعه با شاخص‌های سلامت متوسط (ایران، عراق، الجزایر و...)، و کشورهای فقیر با شاخص‌های سلامت پایین (افغانستان، پاکستان، سومالی و...).   نتیجه‌گیری: این تحقیق نشان می‌دهد که نظام‌های سلامت در منطقه منا با چالش‌های متنوعی مواجه هستند،  درحالی‌که برخی کشورها موفق به دستیابی به نتایج مثبت در حوزه سلامت شده‌اند، دیگر کشورها به‌دلیل کمبود منابع و شرایط اقتصادی نامناسب با مشکلات جدی روبرو هستند. نتایج این مطالعه می‌تواند به سیاست‌گذاران در بهبود نظام‌های سلامت و ایجاد عدالت در دسترسی به خدمات بهداشتی کمک کند. https://qjo.ssor.ir/article_238961.html کتاب «برنامه پژوهشی سالمندی و سیاست اجتماعی» یکی از آثار جدید و مرجع در حوزه سالمندی و سیاست اجتماعی است که با هدف تدوین یک دستورکار پژوهشی آینده‌نگر در زمینه پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و نهادیِ پیرشدن جمعیت منتشر شده است. این کتاب با مشارکت گروهی از پژوهشگران برجسته بین‌المللی، بخشی از مجموعه‌ای است که تمرکز آن بر شناسایی اولویت‌های پژوهشی در حوزه‌های کلیدی سیاست‌گذاری عمومی است.نویسندگان کتاب بر این نکته تأکید دارند که سالمندی جمعیت صرفاً یک مسئله جمعیت‌شناختی نیست، بلکه پدیده‌ای ساختاری است که نظام‌های رفاه اجتماعی، بازار کار، خانواده، مراقبت، فناوری و روابط بین‌نسلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از این رو، کتاب تلاش می‌کند با رویکردی بین‌رشته‌ای و مبتنی بر چرخه زندگی، فاصله میان پژوهش دانشگاهی و سیاست‌گذاری عملی را کاهش دهد و پرسش‌های پژوهشی سیاست‌محور را برجسته سازد. https://qjo.ssor.ir/article_213804.html با وجود بهبود اقتصاد جهانی، نرخ بیکاری همچنان بالا است. در این راستا کشورها سیاست‌های مختلفی را با هدف ایجاد اشتغال برای گروه‌ سنی جوان به اجرا گذاشته‌اند. یکی از این سیاست‌ها، طرح‌های بازنشستگی پیش از موعد به منظور آزاد کردن فرصت‌های شغلی برای جوانان بوده است؛ چراکه معتقدند با حضور سالمندان در محیط کار، فرصت‌های شغلی برای جوانان کاهش می‌یابد. از طرفی کشورها به دلیل نرخ پایین باروری و امید به زندگی بالا با چالش سالمندی جمعیت مواجه شده‌اند که خود لزوم توجه به حفظ و ایجاد شغل برای این گروه سنی را به همراه دارد. از این رو به تدریج طرح‌های بازنشستگی پیش از موعد در دستور لغو قرار گرفت و قوانین تأمین اجتماعی سخاوتمندی کمتری داشته‌اند. از آنجایی که انتخاب سیاست‌های مختلف می‌تواند هزینه‌های مختلفی برای کشور به همراه داشته باشد، لازم است تا متناسب با شرایط موجود، بهترین سیاست‌ها انتخاب و اجرا شود. در این مقاله سعی بر آن است که سیاست‌های اتخاذ شده در کشورهای مختلف و نتایج حاصل از آن‌ها و همچنین مطالعات تجربی در این حوزه مورد بررسی تطبیقی قرار گیرد. نتایج نشان داد که در اکثر کشورهای مورد بررسی، بازنشستگی‌های پیش از موعد، کاهش نرخ اشتغال جوانان و سالمندان را به همراه داشته است که برخی کشورها با لغو این سیاست و اجرای سیاست‌های مرتبط با نوع شغل جوانان و سالمندان، افزایش شغل هر دو گروه را تجربه کرده‌اند و برخی از تحقیقات از وجود رابطه منفی و یا عدم وجود ارتباط آشکار بین نرخ بیکاری جوانان و اشتغال سالمندان می‌گویند. https://qjo.ssor.ir/article_213806.html عمده منابع تأمین اجتماعی در ایران بر دریافت حق بیمه استوار است و اشتغال در بخش غیررسمی از شمار بیمه‌پردازان می‌کاهد بنابراین اشتغال غیررسمی موجب از دست رفتن منابع درآمدی سازمان تأمین اجتماعی می‌گردد. با توجه به اهمیت موضوع منابع مالی ازدست‌رفته برای سازمان تأمین اجتماعی، در پژوهش حاضر سعی شده است که با محاسبه میزان اشتغال غیررسمی در بخش‌های اقتصادی در فاصله سال‌های 1392 تا 1398، به برآورد و تجزیه تحلیل منابع مالی ازدست‌رفته ناشی از اشتغال غیررسمی پرداخته شود. بدین منظور با استفاده از ریز داده‌های هزینه و درآمد خانوارها در بازه زمانی مذکور و بهره‌گیری از شاخص‌های بیمه ‌اجتماعی و حداقل مزد قانونی، میزان اشتغال غیررسمی برحسب مناطق و بخش‌های اقتصادی اندازه‌گیری و ساختار آن تحلیل شد. سپس با استفاده از روش توصیفی و به‌کارگیری مفهوم اشتغال غیررسمی قابل ارتقا، میزان منابع ازدست‌رفته در بخش‌های عمده اقتصادی و بخش‌های مربوطه به‌صورت استانی و کشوری محاسبه شد. نتایج حاکی از آن است که نخست، در سال‌های موردمطالعه سهم اشتغال غیررسمی از کل اشتغال افزایش یافته است. همچنین در میان 4 بخش عمده اقتصادی، بخش کشاورزی بیشترین میزان از شاغلین غیررسمی را در خود جای داده‌ است. دوم، منابع مالی ازدست‌رفته ناشی از اشتغال غیررسمی در بازه زمانی مذکور کاهش یافته است. علاوه بر این، در میان چهار بخش عمده اقتصادی، بخش صنایع و معادن بیشترین منابع ازدست‌رفته تأمین اجتماعی وجود دارد. https://qjo.ssor.ir/article_213807.html هدف: هزینه بهداشت و درمان تاثیر قابل‌ملاحظه‌ای در زندگی اجتماعی و اقتصادی جوامع بشری دارد و سهم قابل‌توجهی از سبد خانوارها را شامل می‌شود. طی چند سال اخیر، بروز شوک‌های اقتصادی باعث تغییر الگوی مصرفی خانوار مخصوصا در بخش مخارج بهداشتی شده‌اند. بنابراین، با توجه به اهمیت این بخش در توسعه و رشد اقتصادی کشور، لازم است اثرات این شوک‌ها بر روی این مخارج بررسی شود. از این رو پژوهش حاضر سعی دارد به بررسی اثرات شوک‌های کلان اقتصادی بر روی مخارج بهداشتی خانوارها در استان‌های مختلف بپردازد.روش: برای تخمین داده‌ها، از مدل پنل‌ور بیزی(Bayesian Panel VAR) در نرم‌افزار متلب(Matlab) طی دوره 1398-1380برای تمامی استان‌های ایران استفاده خواهد شد. یافته‌ها: نتایج بدست آمده نشان داد که شوک تورمی، شوک مخارج دولت، شوک درآمد نفتی و شوک نرخ ارز دارای اثر مثبتی بر مخارج بهداشتی خانوار در تمامی استان‌ها می‌باشند. با این حال، آثار این شوک‌ها برای هر استان مقدار متفاوتی است. در نهایت نتایج تجزیه واریانس نشان می‌دهد که پس از 20 دوره بجز اثر خود متغیر، بیشترین و کمترین تاثیر شوک‌ها بر روی مخارج بهداشتی بطور غالب برای اکثر استان‌ها به ترتیب برای نرخ تورم و نرخ ارز بوده است.نتیجه: با توجه به تاثیر مثبت شوک‌های اقتصادی در افزایش مخارج بهداشتی خانوار و همچنین، اهمیت بالای این متغیر در رشد و توسعه اقتصادی، لازم است دولت و برنامه‌ریزان، سیاست و برنامه مناسبی را در جهت کاهش اثرات این شوک‌ها و حمایت از خانوارهای آسیپ پذیر، مخصوصا برای چندسال اخیر که این نوسانات شدید بوده است، درنظر بگیرند.